Artritis of artrose: wat is het verschil en waarom is het belangrijk voor de behandeling?

Artrose (in het Engels „osteoarthritis”) is één specifieke vorm: het kraakbeen dat de uiteinden van de botten bedekt, wordt geleidelijk dunner en het gewricht verandert na verloop van tijd van vorm.

Eenvoudig gezegd begint ontstekingsartritis doordat het afweersysteem of een andere oorzaak van ontsteking het gewricht aanvalt. Artrose begint doordat de weefsels van het gewricht zelf langzaam slijten en zich niet meer goed herstellen. De twee kunnen overlappen, en ook bij artrose speelt ontsteking een rol, maar het beginpunt en het verloop zijn verschillend.

Waarom doet het verschil ertoe? Omdat de juiste onderzoeken, de juiste specialist en het juiste behandelplan afhangen van de aandoening die u heeft. Een plan dat past bij versleten kraakbeen in één knie kan een verkeerde eerste stap zijn bij een auto-immuunziekte die veel gewrichten tegelijk treft.

Bij ontstekingsartritis

Bij aandoeningen zoals reumatoïde artritis richt het afweersysteem zich ten onrechte op de binnenbekleding van het gewricht. Het gewrichtsslijmvlies wordt dik en ontstoken, maakt extra vocht aan en kan zonder behandeling kraakbeen en bot beschadigen. Andere vormen van ontstekingsartritis zijn artritis psoriatica, jicht, waarbij zich kristallen in het gewricht vormen, en reactieve of infectieuze artritis.

Bij artrose

Bij artrose wordt het kraakbeen ruw en dunner. Het lichaam probeert het gewricht te herstellen en aan de randen kunnen botuitsteeksels ontstaan, osteofyten genoemd. Het gewrichtsslijmvlies kan licht ontstoken raken en het gewricht verliest zijn soepele beweging. Deze veranderingen ontstaan meestal langzaam, over een periode van jaren.

• Artrose komt vaker voor naarmate men ouder wordt, meestal vanaf ongeveer 45 jaar. Overgewicht, eerdere gewrichtsblessures of -operaties, overbelasting van de gewrichten door werk of sport en erfelijke aanleg verhogen het risico. Het komt vaker voor bij vrouwen.
• Reumatoïde artritis en verschillende andere ontstekingsvormen kunnen op elke volwassen leeftijd beginnen, vaak tussen 30 en 50 jaar. Vrouwen worden vaker getroffen dan mannen. Roken en erfelijke aanleg verhogen het risico.
• Jicht komt vaker voor bij mannen en hangt samen met een hoog urinezuurgehalte in het bloed.

Een risicofactor betekent niet dat u de aandoening zult krijgen. Het helpt de arts alleen in te schatten welke verklaring waarschijnlijker is.

Wordt een gewricht plotseling heet, sterk gezwollen en pijnlijk, of heeft u koorts, zoek dan snel medische hulp. Dit kan wijzen op een infectie of een jichtaanval die dringend behandeld moet worden.

• Bloedonderzoek. Ontstekingswaarden (zoals BSE en CRP) zijn bij ontstekingsartritis vaak verhoogd. Reumafactor en anti-CCP-antistoffen helpen reumatoïde artritis te bevestigen, en het urinezuurgehalte helpt bij de beoordeling van jicht. Bij artrose zijn de bloedwaarden meestal normaal en dienen ze vooral om andere oorzaken uit te sluiten.
• Röntgenfoto’s. Bij artrose kunnen ze een versmalde gewrichtsspleet en osteofyten laten zien. Bij ontstekingsartritis kunnen vroege röntgenfoto’s er normaal uitzien.
• Echografie en MRI. Deze tonen het gewrichtsslijmvlies, het vocht, het kraakbeen en de weke delen, en helpen ontsteking vroeg op te sporen.
• Onderzoek van gewrichtsvocht. Soms wordt een kleine hoeveelheid vocht afgenomen om te zoeken naar kristallen of een infectie.

Heeft u al beeldvorming en uitslagen van bloedonderzoek, bewaar die dan. Een arts die uw situatie op afstand beoordeelt, kan daaruit vaak afleiden welke richting de volgende stap moet krijgen.

Ontstekingsartritis

Systemische ontstekingsziekten zoals reumatoïde artritis worden behandeld door een reumatoloog. De behandeling bestaat meestal uit ziektemodificerende geneesmiddelen die de afweerreactie remmen, gekozen en gecontroleerd door deze specialist. Het doel is de ziekte vroeg onder controle te krijgen en de gewrichten te beschermen tegen blijvende schade. Lokale gewrichtsbehandelingen kunnen deze zorg aanvullen, maar niet vervangen.

Artrose

De behandeling van artrose begint meestal met bewegen en fysiotherapie, gewichtsbeheersing, pijnbestrijding op advies van een arts en, waar zinvol, ondersteuning van het gewricht met een brace of hulpmiddel. Is een gewricht ernstig beschadigd en wordt het dagelijks leven sterk beperkt, dan kan een gewrichtsprothese worden besproken. Dit zijn algemene mogelijkheden; de juiste combinatie wordt na een beoordeling samen met uw arts gekozen.

PRP en SVF

Plaatjesrijk plasma (PRP) en de stromale vasculaire fractie (SVF) zijn injectiebehandelingen die worden gemaakt uit uw eigen bloed en vetweefsel. Ze worden gebruikt om ontsteking en pijn te helpen verminderen en de weefsels in het gewricht te ondersteunen. Bij artrose worden ze overwogen als mogelijkheid om klachten te verlichten en ingrijpendere stappen uit te stellen. Bij ontstekingsartritis kunnen ze deel uitmaken van het totale plan zodra een acute opvlamming is gezakt, naast de behandeling die uw reumatoloog heeft voorgeschreven. Bij een actieve gewrichtsinfectie worden ze niet toegepast. De resultaten verschillen van persoon tot persoon en geen enkele behandeling kan een vast resultaat beloven. Hoe de behandeling verloopt, leest u op onze pagina over de behandeling van artritis.

Het eerste consult is gratis en kan online plaatsvinden. Stuur uw röntgenfoto’s, MRI- of echoverslagen en recente bloeduitslagen mee en beschrijf uw klachten. De arts beoordeelt ze, bevestigt of PRP of SVF past bij uw vorm van artritis en noemt de prijs, die daarna in het contract wordt vastgelegd. Een persoonlijke coördinator begeleidt u van het eerste bericht tot het einde van de nazorg, en foto’s, scans en vragen kunt u via Telegram sturen. Meer informatie vindt u op de pagina over de behandeling van artritis.