Ποιος μπορεί να κάνει βαριατρική επέμβαση: κριτήρια ΔΜΣ, αντενδείξεις και εξετάσεις

Ποιος μπορεί να κάνει βαριατρική επέμβαση: η σύντομη απάντηση

Η βαριατρική επέμβαση εξετάζεται σε ενήλικες με σοβαρή παχυσαρκία ή παχυσαρκία που ήδη βλάπτει την υγεία τους, οι οποίοι δεν πέτυχαν διαρκές αποτέλεσμα με διατροφή, άσκηση και φαρμακευτική αγωγή. Η απόφαση δεν βασίζεται ποτέ μόνο στο βάρος.

Ο χειρουργός αξιολογεί τέσσερα στοιχεία μαζί:

• τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και πόσο καιρό υπάρχει το υπερβάλλον βάρος·
• νοσήματα που σχετίζονται με το βάρος, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση ή η άπνοια ύπνου·
• τις προηγούμενες προσπάθειες απώλειας βάρους χωρίς χειρουργείο και γιατί δεν κράτησαν·
• τη γενική υγεία, τον χειρουργικό κίνδυνο και την ετοιμότητα να αλλάξουν οι διατροφικές συνήθειες για πάντα.

Αν τα περισσότερα από αυτά δείχνουν προς την επέμβαση, το επόμενο βήμα είναι ένας πλήρης έλεγχος. Την τελική απάντηση τη δίνουν στη συνέχεια ο χειρουργός και η ομάδα, όχι ένας υπολογιστής.

Κριτήρια ΔΜΣ στις διεθνείς οδηγίες

Ο ΔΜΣ είναι το βάρος σε κιλά διαιρεμένο με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα. Είναι ένα πρόχειρο εργαλείο διαλογής: δεν δείχνει πού συσσωρεύεται το λίπος ούτε πώς λειτουργεί ο μεταβολισμός, βοηθά όμως να χωριστούν οι ασθενείς σε ομάδες.

Το 2022 η American Society for Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) και η International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders (IFSO) επικαιροποίησαν κριτήρια δεκαετιών και χαμήλωσαν τα όρια. Πολλά εθνικά συστήματα υγείας και κλινικές εφαρμόζουν ακόμη τα παλαιότερα, αυστηρότερα όρια. Στην πράξη λαμβάνονται υπόψη και τα δύο:

Μια τιμή σε αυτόν τον πίνακα είναι λόγος να μιλήσετε με χειρουργό, όχι αυτόματο ναι. Στη σελίδα μας για τη βαριατρική χειρουργική η κλινική περιγράφει την ίδια προσέγγιση: η επέμβαση συνήθως δικαιολογείται με ΔΜΣ πάνω από 40 ή πάνω από 35 με σοβαρά συνοδά νοσήματα, ενώ οι χαμηλότερες τιμές συζητούνται εξατομικευμένα.

Συνοδά νοσήματα που συνηγορούν υπέρ της επέμβασης

Το υπερβάλλον βάρος σπάνια έρχεται μόνο του. Όταν ένας γιατρός συνδέει ένα νόσημα με την παχυσαρκία και αναμένει βελτίωση με την απώλεια βάρους, αυτό συνηγορεί υπέρ της επέμβασης. Τα πιο συχνά είναι:

• διαβήτης τύπου 2 ή προδιαβήτης που ρυθμίζεται δύσκολα·
• υπέρταση και αυξημένη χοληστερόλη·
• αποφρακτική άπνοια ύπνου·
• λιπώδες ήπαρ·
• πόνοι στις αρθρώσεις και οστεοαρθρίτιδα γονάτων και ισχίων·
• κιρσοί και οίδημα στα πόδια·
• προβλήματα γονιμότητας και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών στις γυναίκες·
• παλινδρόμηση, δύσπνοια και περιορισμένη κινητικότητα.

Η βελτίωση αυτών των νοσημάτων μετά την επέμβαση είναι συχνή, αλλά δεν είναι εγγυημένη και διαφέρει από άτομο σε άτομο. Γι’ αυτό οι τακτικοί έλεγχοι συνεχίζονται και μετά την επέμβαση.

Πότε δεν συνιστάται η επέμβαση: αντενδείξεις

Κάποιες καταστάσεις αποκλείουν την επέμβαση, ενώ άλλες σημαίνουν ότι πρέπει να περιμένει μέχρι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Ο χειρουργός σταθμίζει κάθε περίπτωση, αλλά αυτοί είναι οι συνήθεις λόγοι για ένα όχι ή ένα όχι ακόμη:

• εγκυμοσύνη ή λιγότερο από περίπου έξι μήνες από το τέλος του θηλασμού·
• ηλικία κάτω των 18 ετών στο City Medical Centre (οι έφηβοι αξιολογούνται μόνο σε εξειδικευμένα προγράμματα)·
• ενεργός καρκίνος·
• οξεία νόσος ή έξαρση χρόνιου νοσήματος·
• σοβαρή νόσος της καρδιάς, των πνευμόνων, του ήπατος ή των νεφρών που κάνει την αναισθησία πολύ επικίνδυνη·
• διαταραχές της πήξης του αίματος·
• σοβαρή ψυχική νόσος που δεν είναι σταθεροποιημένη, ενεργή κατάχρηση αλκοόλ ή ουσιών ή μη θεραπευμένη διατροφική διαταραχή, όπως η βουλιμία·
• αδυναμία ή απροθυμία να τηρηθεί η διατροφή, να λαμβάνονται συμπληρώματα εφ’ όρου ζωής και να γίνεται παρακολούθηση.

Πολλές από αυτές τις καταστάσεις είναι προσωρινές. Μετά τη θεραπεία, τη σταθεροποίηση ή το τέλος του θηλασμού, το ζήτημα της επέμβασης μπορεί να τεθεί ξανά.

Εξετάσεις πριν από την επέμβαση

Ο πλήρης έλεγχος έχει δύο στόχους: να επιβεβαιώσει ότι η επέμβαση είναι ασφαλής και να επιλεγεί η σωστή μέθοδος. Η ακριβής λίστα εξαρτάται από την υγεία σας, αλλά συνήθως περιλαμβάνει:

• Εξετάσεις αίματος και ούρων: γενική αίματος, γενική ούρων, βιοχημικές, HbA1c (μέσο σάκχαρο) και έλεγχο πηκτικότητας.
• Απεικονιστικές και λειτουργικές εξετάσεις: ακτινογραφία θώρακα, ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπερηχογράφημα κοιλίας και νεφρών και triplex φλεβών κάτω άκρων.
• Ενδοσκόπηση: η γαστροσκόπηση είναι απαραίτητη για τον έλεγχο του στομάχου και του οισοφάγου· η κολονοσκόπηση γίνεται αν υπάρχει ένδειξη.
• Γνώμη ειδικών: παθολόγος ή γενικός ιατρός, ενδοκρινολόγος, καρδιολόγος, ψυχίατρος και, για τις γυναίκες, γυναικολόγος.

Τα αποτελέσματα που ήδη έχετε μπορείτε να τα στείλετε εκ των προτέρων, κάτι που συχνά συντομεύει αυτό το στάδιο. Η ομάδα θα σας πει ποιες εξετάσεις λείπουν ακόμη.

Ψυχολογική ετοιμότητα και η ζωή μετά την επέμβαση

Η βαριατρική επέμβαση αλλάζει το μέγεθος του στομάχου και μερικές φορές τη διαδρομή της τροφής, αλλά δεν αλλάζει από μόνη της τις συνήθειες. Το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από όσα γίνονται μετά το εξιτήριο. Γι’ αυτό η ετοιμότητα αξιολογείται με την ίδια προσοχή όπως η σωματική υγεία.

Πριν συμφωνήσετε στην επέμβαση, αξίζει να αναρωτηθείτε ειλικρινά αν μπορείτε να αναλάβετε αυτές τις δεσμεύσεις:

• σταδιακή μετάβαση μέσα σε μερικές εβδομάδες από τα υγρά στους πουρέδες και μετά στη στερεή τροφή·
• μικρές μερίδες που τρώγονται αργά και περιορισμός των ζαχαρούχων ποτών και των θερμιδογόνων υγρών τροφών·
• λήψη βιταμινών και μετάλλων σύμφωνα με τις οδηγίες, συχνά εφ’ όρου ζωής·
• τακτικές αιματολογικές εξετάσεις και έλεγχοι, ιδίως τον πρώτο χρόνο·
• τακτική σωματική δραστηριότητα μόλις το επιτρέψει ο γιατρός·
• διακοπή του καπνίσματος πριν από την επέμβαση και όχι επιστροφή σε αυτό.

Η γρήγορη απώλεια βάρους φέρνει και συναισθηματικές αλλαγές. Κάποιοι άνθρωποι χρειάζονται στήριξη για τη συναισθηματική υπερφαγία ή την εικόνα του σώματος, και το να τη ζητήσουν είναι μέρος της συνήθους φροντίδας, όχι σημάδι αποτυχίας.

Πώς επιλέγει ο χειρουργός την επέμβαση

Όταν είναι σαφές ότι ο ασθενής πληροί τα κριτήρια, μένει το ερώτημα ποια επέμβαση. Ο χειρουργός λαμβάνει υπόψη τον ΔΜΣ, τον διαβήτη και τη διάρκειά του, την παλινδρόμηση, προηγούμενες κοιλιακές επεμβάσεις, τις διατροφικές συνήθειες και την ετοιμότητα για συμπληρώματα εφ’ όρου ζωής. Στο City Medical Centre οι βασικές επιλογές είναι:

• το γαστρικό μανίκι (sleeve γαστρεκτομή), που μετατρέπει το στομάχι σε στενό σωλήνα·
• η γαστρική παράκαμψη Roux-en-Y, που συχνά προτιμάται με διαβήτη τύπου 2 ή έντονη παλινδρόμηση·
• η μίνι γαστρική παράκαμψη, μια παράκαμψη με μία μόνο αναστόμωση·
• η SADI-S, που συνήθως προορίζεται για πολύ υψηλό ΔΜΣ, σοβαρό διαβήτη ή ως δεύτερο στάδιο μετά από μανίκι.

Συγκρίνουμε αναλυτικά το μανίκι και την παράκαμψη σε ξεχωριστό άρθρο. Εδώ το βασικό είναι ότι δεν υπάρχει μία καλύτερη επέμβαση για όλους: η μέθοδος επιλέγεται για τον κάθε ασθενή μετά τον έλεγχο.

Συμβουλευτική επίσκεψη στο City Medical Centre

Το City Medical Centre συνεργάζεται με ασθενείς από το εξωτερικό. Η πρώτη συμβουλευτική επίσκεψη είναι δωρεάν και μπορεί να γίνει διαδικτυακά: γράψτε μας το ύψος, το βάρος, πώς εξελίχθηκε το βάρος σας, τα νοσήματα για τα οποία λαμβάνετε θεραπεία και όποιες εξετάσεις έχετε. Ο χειρουργός εκτιμά αν η βαριατρική επέμβαση είναι κατάλληλη για εσάς, ποια μέθοδος ταιριάζει στην περίπτωσή σας και τι προετοιμασία χρειάζεται, και λέει το κόστος, το οποίο στη συνέχεια κατοχυρώνεται στη σύμβαση. Ένας προσωπικός συντονιστής είναι δίπλα σας από το πρώτο μήνυμα μέχρι το τέλος της ανάρρωσης, και έγγραφα και ερωτήσεις μπορείτε να στέλνετε μέσω WhatsApp. Μάθετε περισσότερα στη σελίδα για τη βαριατρική χειρουργική.

Συχνές ερωτήσεις

Τι ΔΜΣ χρειάζεται για βαριατρική επέμβαση;

Σύμφωνα με τις οδηγίες ASMBS/IFSO του 2022, η επέμβαση συνιστάται από ΔΜΣ 35 και, με διαβήτη τύπου 2, από 30. Πολλές κλινικές εφαρμόζουν ακόμη τα παλαιότερα όρια του 40 ή του 35 με σοβαρό συνοδό νόσημα. Την τελική απόφαση την παίρνει ο χειρουργός μετά την εξέταση.

Μπορώ να χειρουργηθώ με ΔΜΣ κάτω από 35;

Μερικές φορές. Με ΔΜΣ 30 έως 34,9 η επέμβαση μπορεί να εξεταστεί αν έχετε διαβήτη τύπου 2 ή αν η μη χειρουργική αγωγή δεν έφερε διαρκή απώλεια βάρους. Για άτομα ασιατικής καταγωγής ισχύουν χαμηλότερα όρια. Αυτές οι περιπτώσεις αξιολογούνται πάντα εξατομικευμένα.

Υπάρχει όριο ηλικίας για τη βαριατρική επέμβαση;

Στο City Medical Centre οι βαριατρικές επεμβάσεις γίνονται μόνο σε ενήλικες. Δεν υπάρχει αυστηρό ανώτατο όριο: στους μεγαλύτερους ασθενείς ο χειρουργός εξετάζει κυρίως την καρδιά και τους πνεύμονες, τον αναισθησιολογικό κίνδυνο και το αναμενόμενο όφελος, όχι μόνο την ηλικία.

Πρέπει να χάσω βάρος πριν από την επέμβαση;

Συχνά συνιστάται μια σύντομη προεγχειρητική δίαιτα τις εβδομάδες πριν από την επέμβαση. Μπορεί να μειώσει το μέγεθος του ήπατος και κάνει την επέμβαση ασφαλέστερη και ευκολότερη. Αν χρειάζεται και για πόσο το αποφασίζει ο χειρουργός σας με βάση τον έλεγχο.

Τι μπορεί να με εμποδίσει να κάνω βαριατρική επέμβαση;

Συχνοί λόγοι είναι η εγκυμοσύνη ή ο πρόσφατος θηλασμός, ο ενεργός καρκίνος, μια οξεία νόσος, σοβαρά καρδιακά ή πνευμονικά νοσήματα, οι διαταραχές πήξης, η ασταθής ψυχική νόσος, η κατάχρηση αλκοόλ ή ουσιών και μια μη θεραπευμένη διατροφική διαταραχή. Πολλοί από αυτούς απλώς αναβάλλουν την επέμβαση μέχρι τη θεραπεία.