Haaruitval en gezondheid: welke aandoeningen erachter kunnen zitten en wie u kan helpen

Erfelijke haaruitval bij mannen

Androgenetische alopecia, ook wel erfelijke kaalheid bij mannen genoemd, is de meest voorkomende vorm van haaruitval bij mannen. Ze ontstaat door een combinatie van erfelijke factoren en de invloed van mannelijke hormonen (androgenen) op de haarzakjes.

• Familiegeschiedenis: mannen met familieleden die erfelijke kaalheid hebben, krijgen er vaker zelf mee te maken.
• Vroeg begin: het haar wordt vaak al rond het twintigste levensjaar of zelfs eerder dunner.
• Typisch patroon: het haar wijkt meestal terug bij de slapen en wordt dunner op de kruin, zodat geleidelijk een M-vormige haarlijn ontstaat.

Het belangrijkste hormoon is dihydrotestosteron (DHT), dat uit testosteron wordt gevormd. In erfelijk gevoelige haarzakjes verkort het de groeifase en laat het de haarzakjes krimpen, zodat de haren bij elke cyclus fijner en korter worden. In de loop van de jaren kunnen de slapen en de kruin kaal worden, terwijl het haar op het achterhoofd en rond de oren meestal blijft.

Een arts stelt de diagnose meestal door haar en hoofdhuid te onderzoeken, vaak met trichoscopie, een vergroot beeld van de haarzakjes. Soms wordt bloedonderzoek voorgesteld om andere bijdragende factoren uit te sluiten, zoals ijzertekort of schildklierproblemen. De behandeling is erop gericht verdere uitval te vertragen of te stoppen, en kan bestaan uit middelen voor op de huid of om in te nemen, voorgeschreven door een arts die ook de mogelijke bijwerkingen uitlegt. In verder gevorderde stadia kan een haartransplantatie worden overwogen.

Diffuus dunner haar bij vrouwen

Bij vrouwen uit haaruitval zich vaker als gelijkmatig dunner haar over de hele hoofdhuid dan als kale plekken. Het kan op elke leeftijd voorkomen.

• De dichtheid neemt gelijkmatig af, en duidelijke kale zones zijn er meestal niet.
• Het proces verloopt geleidelijk, waardoor het lang onopgemerkt kan blijven.
• De haarlijn aan de voorkant blijft vaak behouden, terwijl de bovenkant van het hoofd het meest dunner wordt.

Veelvoorkomende bijdragende factoren zijn hormonale veranderingen (zwangerschap, de overgang, schildklieraandoeningen), langdurige stress, strenge diëten en tekorten zoals een laag ijzergehalte, maar ook schade door veelvuldig föhnen, stylen met hitte en chemische behandelingen. De diagnose begint met een uitgebreide anamnese en een onderzoek, meestal gevolgd door bloedonderzoek. De behandeling wordt per persoon gekozen en kan medische therapie combineren met aanpassingen in voeding, omgaan met stress en een mildere haarverzorging.

Hoe hormonale veranderingen het haar beïnvloeden

Hormonen zoals androgenen en oestrogenen helpen de groeicyclus van het haar te regelen. Androgenen, en DHT in het bijzonder, kunnen bij mensen die er gevoelig voor zijn de groeifase verkorten en de haarzakjes kleiner maken. Veranderingen in hormoonspiegels kunnen daardoor vrij direct in het haar zichtbaar worden.

• Zwangerschap en na de bevalling: veel vrouwen merken tijdens de zwangerschap voller haar en een paar maanden na de bevalling juist sterkere uitval. Dat is meestal tijdelijk.
• De overgang: een dalende oestrogeenspiegel kan leiden tot fijner haar en minder volume.
• Hormonale aandoeningen: aandoeningen zoals het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) of schildklierziekten kunnen het hormonale evenwicht verstoren en het haar aantasten.

Bloedonderzoek en een medisch onderzoek helpen een hormonale oorzaak op te sporen. De onderliggende aandoening behandelen onder begeleiding van de juiste arts is vaak de belangrijkste stap, soms gecombineerd met een behandeling die op het haar zelf is gericht.

Medicijnen, schadelijke stoffen en leefstijl

Een aantal factoren van buitenaf kan het haar verzwakken of de groei verstoren:

• Medicijnen: haaruitval is een bekende bijwerking van sommige behandelingen, vooral van chemotherapie, en soms van andere geneesmiddelen. Stop nooit op eigen houtje met een voorgeschreven medicijn; bespreek uw zorgen met de arts die het heeft voorgeschreven.
• Agressieve haarproducten: vaak bleken, sterke chemische behandelingen en ruw stylen kunnen de haarschacht beschadigen, waardoor het haar droog en broos wordt en afbreekt.
• Blootstelling uit de omgeving: flinke blootstelling aan stoffen zoals zware metalen is zeldzaam, maar kan het haar en de algemene gezondheid aantasten en vraagt om medisch onderzoek.
• Roken en veel drinken: beide hangen samen met een slechtere algemene gezondheid en kunnen bijdragen aan zwakker haar.

De eerste signalen zijn vaak dof, droog en afbrekend haar, eerder dan echte haaruitval. Minder agressieve behandelingen, een evenwichtig eetpatroon en niet roken zijn verstandige stappen, en een arts kan nagaan of er een medische oorzaak is.

Aandoeningen van de hoofdhuid en minder voorkomende oorzaken

Ontstekingen en infecties van de hoofdhuid

Verschillende huidaandoeningen kunnen de hoofdhuid treffen en via ontsteking of infectie ook de haarzakjes:

• seborroïsch eczeem: roodheid, schilfers en jeuk;
• psoriasis: dikke, zilverachtige schilfers op de hoofdhuid;
• schimmelinfecties, zoals hoofdschimmel, die plaatselijke haaruitval kunnen geven;
• folliculitis: ontsteking van de haarzakjes, soms pijnlijk.

Een dermatoloog stelt deze aandoeningen vast door de hoofdhuid te onderzoeken en zo nodig een huidschraapsel of biopsie af te nemen. De behandeling hangt af van de oorzaak en kan bestaan uit medicinale shampoos en een behandeling op de huid of via tabletten.

Zeldzamere vormen van haaruitval

• Trichotillomanie: een aandoening waarbij iemand steeds opnieuw zijn eigen haar uittrekt, vaak in samenhang met stress of angst. Ondersteuning bestaat meestal uit gedragstherapie.
• Alopecia areata: een auto-immuunaandoening die ronde kale plekken veroorzaakt. Bij de totale en universele vorm valt het haar van de hele hoofdhuid of het hele lichaam uit.
• Littekenvormende alopecia, zoals lichen planopilaris, en sommige auto-immuunziekten van de huid, zoals sclerodermie, kunnen ontsteking en littekenvorming geven die haarzakjes blijvend vernietigt.

Deze aandoeningen zijn soms moeilijk vast te stellen en kunnen onvoorspelbaar verlopen, dus een vroeg onderzoek door een specialist is belangrijk.

Haaruitval na een ziekte, ook na COVID-19

Sterke haaruitval enkele weken of maanden na een ernstige ziekte, hoge koorts of grote stress komt vaak voor. Dat heet telogeen effluvium: de schok voor het lichaam duwt veel haren tegelijk in de rustfase, en later vallen ze samen uit. Het is vaak gemeld na COVID-19.

• De uitval wordt meestal zo'n twee à drie maanden na de ziekte merkbaar.
• Het haar wordt doorgaans gelijkmatig dunner, niet in plekken.
• Bij de meeste mensen komt de uitval binnen enkele maanden tot rust, en daarna groeit het haar geleidelijk terug.

Stress, veranderingen in stresshormonen, gewichtsverlies tijdens de ziekte en sommige medicijnen kunnen allemaal bijdragen. Een arts kan bloedonderzoek laten doen om andere oorzaken uit te sluiten, zoals ijzertekort of schildklierproblemen. Een evenwichtig eetpatroon met genoeg eiwitten en vitaminen, goed slapen en geduld zijn meestal de belangrijkste stappen; duurt de uitval langer dan verwacht, ga dan naar een dermatoloog.

Welke specialisten helpen, en waar een transplantatie past

Omdat haaruitval zoveel mogelijke oorzaken heeft, is het vaak zinvol om meer dan één specialist te raadplegen:

• Huisarts: een goede eerste stap, die basaal bloedonderzoek kan regelen en u kan doorverwijzen.
• Dermatoloog: gespecialiseerd in huid, haar en nagels, stelt aandoeningen van de hoofdhuid en vormen van alopecia vast.
• Endocrinoloog: helpt als een hormonaal probleem of een schildklierprobleem wordt vermoed.
• Haartransplantatiechirurg: beoordeelt of een transplantatie zinvol is zodra de oorzaak bekend is.

Bij een haartransplantatie worden haarzakjes van de achterkant en de zijkanten van het hoofd naar dunner wordende zones verplaatst. Ze wordt vooral toegepast bij androgenetische alopecia, meestal met de FUE-methode; een combinatie van FUE en DHI kan worden gekozen bij androgenetische alopecia en om het haar voller te maken. Een transplantatie behandelt de oorzaak van de haaruitval niet en is niet geschikt bij totale alopecia, waarbij er geen donorhaar is, of zolang een actieve ziekte nog uitval veroorzaakt. Meer leest u op de pagina over haartransplantatie.

Consult bij City Medical Centre

City Medical Centre werkt met internationale patiënten. Het eerste consult is gratis en kan online plaatsvinden: stuur foto's van de dunner wordende zones en de achterkant van uw hoofd, en deel eventuele onderzoeksresultaten of diagnoses die u al hebt. De arts beoordeelt of een transplantatie zinvol is en noemt de prijs, die daarna in het contract wordt vastgelegd. Een persoonlijke coördinator begeleidt u van het eerste bericht tot het einde van het herstel, en foto's en vragen kunt u via WhatsApp sturen. Meer informatie vindt u op de pagina over haartransplantatie.

Veelgestelde vragen

Wanneer ga ik met haaruitval naar een arts?

Ga naar een arts als de uitval plotseling of heftig is, als er kale plekken ontstaan, als de hoofdhuid jeukt, rood is of pijn doet, of als de haaruitval samengaat met andere klachten zoals vermoeidheid of gewichtsveranderingen. Hoe eerder het onderzoek, hoe makkelijker de oorzaak te vinden en te behandelen is.

Kunnen hormonale problemen haaruitval veroorzaken?

Ja. Schildklieraandoeningen, het polycysteus ovariumsyndroom, een bevalling en de overgang kunnen allemaal de groeicyclus van het haar beïnvloeden. Bloedonderzoek helpt de oorzaak te vinden, en behandeling van de onderliggende aandoening onder medische begeleiding verbetert vaak ook het haar.

Is haaruitval na COVID-19 blijvend?

Meestal niet. Het gaat doorgaans om telogeen effluvium, dat een paar maanden na de ziekte begint en bij de meeste mensen binnen enkele maanden tot rust komt, waarna het haar geleidelijk teruggroeit. Houdt de uitval langer aan, laat een dermatoloog dan naar andere oorzaken kijken.

Naar welke arts ga ik eerst?

Een huisarts of een dermatoloog is een goed startpunt. Zij kunnen de hoofdhuid onderzoeken, bloedonderzoek aanvragen en u zo nodig doorverwijzen naar een endocrinoloog of een andere specialist. Een haartransplantatiechirurg wordt meestal pas geraadpleegd als de oorzaak van de haaruitval duidelijk is.

Kan een haartransplantatie helpen als mijn haaruitval door een ziekte komt?

Dat hangt af van de aandoening. Een transplantatie wordt vooral toegepast bij androgenetische alopecia en vraagt gezond donorhaar. Ze is niet geschikt bij totale alopecia of zolang een actieve aandoening uitval veroorzaakt. De chirurg beslist na het bekijken van uw diagnose en het onderzoeken van uw hoofdhuid.