Bariatrische chirurgie en diabetes type 2: kan de operatie tot remissie leiden?

Bariatrische chirurgie werkt op twee manieren op diabetes. Ten eerste leidt ze tot een aanzienlijk en blijvend gewichtsverlies, wat de insulinegevoeligheid verbetert. Ten tweede verandert de aanpassing van de maag en van de route van het voedsel door de darm de hormonen die eetlust en bloedsuiker regelen. Daarom verbeteren de glucosewaarden vaak al voordat er veel gewicht is verloren.

Artsen spreken van remissie, niet van genezing: de bloedsuiker blijft binnen de normale waarden zonder bloedsuikerverlagende medicijnen, maar de aanleg voor diabetes blijft bestaan en de ziekte kan terugkomen.

• volgens sommige richtlijnen een BMI van ongeveer 30 tot 35 als diabetes type 2 ondanks optimale behandeling slecht is ingesteld, vooral als de diagnose recent is gesteld.

Bij mensen van Aziatische afkomst worden vaak lagere BMI-grenzen gebruikt, omdat de gezondheidsrisico’s al bij een lager gewicht toenemen. Naast de cijfers kijkt het team naar hoe lang u al diabetes heeft, hoeveel insuline uw alvleesklier nog aanmaakt, uw andere aandoeningen en of u klaar bent voor blijvende veranderingen in eten en nazorg.

Mensen met diabetes type 1 krijgen meestal geen operatie aangeboden met als doel remissie, omdat hun alvleesklier weinig of geen insuline aanmaakt.

Een maagband heeft een zwakker metabool effect en wordt tegenwoordig minder gebruikt. De juiste keuze hangt af van uw BMI, de ernst van de diabetes, reflux, eerdere operaties en de beoordeling van de chirurg.

In de maanden daarna blijft de insulinegevoeligheid meestal verbeteren naarmate het gewicht daalt. Artsen spreken doorgaans pas van remissie als de glucose en de langetermijnbloedsuiker (HbA1c) minstens drie maanden normaal zijn gebleven zonder enige bloedsuikerverlagende medicatie.

Omdat de verandering snel kan gaan, wordt de diabetesbehandeling meestal direct na de operatie aangepast om te lage bloedsuikers te voorkomen. Stop of wijzig uw medicijnen nooit op eigen houtje: dat doen uw artsen, stap voor stap, op basis van uw metingen.

Tegelijk daalt door het verwijderen van een deel van de maag het ghreline, een hormoon dat honger opwekt. Veranderingen in galzuren en darmbacteriën spelen waarschijnlijk ook een rol. Samen verklaren deze effecten waarom de glucoseregulatie al kan verbeteren vóór een groot gewichtsverlies en waarom de eetlust na de operatie vaak beter te beheersen is.

• Diabetes kan terugkomen. Bij sommige mensen stijgt de bloedsuiker jaren later weer, vooral bij gewichtstoename. Ook dan is de regulatie vaak makkelijker dan vóór de operatie.
• Chirurgische risico’s zijn onder meer bloedingen, lekkage bij nietjesrijen of verbindingen, bloedstolsels en infecties.
• Langetermijneffecten kunnen tekorten aan vitamines en mineralen, dumpingsyndroom, reflux na een sleeve en zelden een lage bloedsuiker na de maaltijd zijn. Levenslang supplementen en regelmatig bloedonderzoek zijn nodig.
• Complicaties van diabetes aan ogen, nieren of zenuwen moeten ook tijdens remissie blijvend worden gecontroleerd.

Meer over de operaties zelf leest u op onze pagina over bariatrische chirurgie.

Vóór de operatie doorlopen patiënten een vooronderzoek met bloedonderzoek inclusief HbA1c, beeldvorming, een maagonderzoek en consulten bij specialisten, onder wie een endocrinoloog. Het eerste consult is gratis en kan online plaatsvinden: deel uw gewichtsverloop, hoe lang u al diabetes heeft, uw huidige behandeling en recente uitslagen. De chirurg beoordeelt uw situatie en noemt de kosten, die daarna in het contract worden vastgelegd. Een persoonlijke coördinator begeleidt u van het eerste bericht tot het einde van het herstel, en vragen kunt u in elke fase via Telegram sturen. Meer informatie vindt u op de pagina over bariatrische chirurgie.